Tussen tuin & land

Something old, something new...

De sleutels zijn overgedragen en je loopt voor het eerst jouw huis binnen. Het is leeg. De vorige bewoners hebben alles meegenomen. Gelukkig, denk je. Straks kan je het helemaal naar je eigen smaak inrichten. Je kijkt naar buiten, de tuin in. Wat een troep is het daar.
Je ziet uitgebloeide stengels staan, een te hoge heg en gras dat al lange tijd niet is gemaaid.
En dan die boom in het midden van de tuin. De takken lijken alle kanten op te gaan. Oud ding! Die gaat als eerste weg.

Zo gaat het vaak bij een nieuw huis. Het huis is leeg en biedt perspectieven en eigenlijk verwacht je hetzelfde van de tuin. Er wordt van alles uit de tuin gesloopt zonder te hebben gezien wat er eigenlijk wordt weggesloopt.
Er worden nieuwe planten gekocht, planten die soms een paar maanden daarvoor nog uit diezelfde tuin zijn weggehaald.

Toen ik in Appelscha kwam wonen, stond daar min of meer midden in de tuin een grote conifeer. Iedereen die langskwam zei als eerste: die gaat er zeker wel uit, hè.
En eerlijk gezegd, die boom stond daar ook echt niet handig. Hij verbrak de zichtlijn vanuit het huis en concurreerde flink met de vijver.
Maar we waren in Appelscha gaan wonen vanwege de natuur en dan is niet de eerste actie om een boom om te kappen. Vooral niet één waar duidelijk zoveel leven in zat.

[LEES_VERDER]

Vogels vlogen af en aan en gebruikten de boom als schuilplek. Dus nee, de boom bleef staan en werd omgedoopt tot vogelhotel. De tuin stond erg vol en heel veel struiken en planten hebben we hergebruikt en verplaatst, maar het vogelhotel is altijd een vreemde eend in de bijt gebleven.
We kregen het gewoon niet voor elkaar om die mooi over te laten vloeien in de rest van de omgeving. Soms betekent iets behouden niet dat het ook perfect in de tuin past.

Een nieuwe oude tuin is een ontdekkingstocht die zeker een heel jaar duurt. Wat er in december vreselijk uit kan zien, kan in juli zijn uitgegroeid tot een prachtig stuk tuin met vaste planten. En die oude, kronkelige boom kan een eik blijken te zijn waarvan het blad in de herfst prachtig kleurt in de avondzon.
Na de winter kan een saai grasveld vol staan met bloeiende krokussen waar je het bestaan niet eens van wist.
Mijn advies: richt je op het huis en geef de tuin een jaar om zichzelf voor te stellen.
Wie weet passen jullie beter bij elkaar dan je op het eerste gezicht dacht.Na deze kennismaking gaat het overigens snel.

De tuin laat namelijk niet alleen zien wat er staat, maar ook of datgene zich daar prettig voelt of misschien liever verhuist naar een andere stek.
Alles wat groeit, geeft informatie. Die struik die voluit bloeit, zegt eigenlijk dat hij het prima naar zijn zin heeft, maar die lange dunne slungel in de schaduw wil misschien toch liever naar een meer zonnige plek. Juist voor toekomstige aankopen kan dit soort informatie belangrijk zijn.
Bomen en struiken die al jarenlang op een geschikte plaats staan, hebben vaak een gezond wortelstelsel ontwikkeld. Die hebben hun plek gevonden. Maar wat ik het allerbelangrijkste vind: een oude boom vind je niet in het tuincentrum. Je kunt weliswaar bij gespecialiseerde bedrijven oude bomen kopen, maar die komen niet uit jouw tuin.

Een boom die is meegegroeid met de mensen die ooit in het huis woonden, vind ik een prachtig idee. Die heeft verschillende generaties bewoners door de tuin zien lopen. Die boom is getuige geweest van mooie en minder mooie momenten in het leven van mensen.
Onder mijn lindebomen heb ik een tuinbankje staan. Ik zit daar regelmatig even een moment. Met een kop thee, kijkend naar het bladerdek boven mij.
Naast mij hangen de takken beschermend om mij heen. De charmes van een oude boom.
Verandering hoort bij het leven en in de tuin is altijd wel plek voor iets nieuws. Maar gooi niet te snel het oude weg. Meestal gaat het namelijk prima samen. Something old and something new.

Waarom zijn we eigenlijk zo dol op zwarte aarde?

Als ik denk aan de tuin van mijn opa, dan herinner ik mij een geelbloeiende brem, roze bolhortensia’s, paarse primula’s in het perkje bij het huis en de kastanjeboom, ooit begonnen met een kastanje die mijn tante als kind in de grond stopte.
Midden in de tuin had opa een pleintje gemaakt. Als klein meisje stond ik daar tussen planten en struiken die ver boven mij uit torenden. Daartussen kon ik verdwijnen en voelde het alsof niemand mij kon zien. Mijn eigen, geheime wereld, misschien ook wel omdat ik er van mijn moeder niet zomaar mocht komen.

Het contrast met de voortuin was groot. Zwart aangeharkte grond met de strepen nog zichtbaar van de hark, omringd door een strak gemaaid gazon.
De tuin als visitekaartje met de boodschap: hier wonen nette mensen.

Als kind vond ik dat niet vreemd, want zo zagen bijna alle voortuinen eruit. Bijna, want bij mijn buurmeisje Maaike was dat anders. Als je daar de brug over liep, dan kraakten de planken en bogen sommige een beetje door. Dan liep je een andere tuin in.
Daar stond het gras soms wel een meter hoog en bloeide het met mooie pluimen. Daar regen we kettingen van madeliefjes en plukten we paardenbloemen en gooiden ze in het water; dan krulden de steeltjes zo leuk.

Toen ik rond mijn 18e levensjaar een boek las van Elisabeth de Lestrieux, zag ik voor het eerst dat een tuin meer is dan een aangelegd stukje natuur.
Het is natuur! Er leeft, vliegt, loopt en kruipt van alles rond. Ik begon meer te lezen over alles wat er in een tuin leeft en ontdekte dat er juist door meer te laten ook meer natuur ontstaat. Een beetje lui zijn is dus wenselijk 😉

[LEES_VERDER]

Van opruimen naar laten liggen

Inmiddels woon ik op de Friese klei (uitdaging) en hark ik het blad van mijn lindebomen de tuin in. Wat ik over heb, gooi ik op de moestuinbakken.
Ook snoeiafval van de vlinderstruiken en ander plantmateriaal gaat op een hoop. Ik laat het wat indrogen en gooi het daarna op de tuin. Jarenlang voerde ik het af, maar dat is gewoon doodzonde. Het is prima mulch: er verdampt minder water, ‘onkruid’ krijgt minder kans en allerlei insecten vinden er een schuilplaats.

Wat ik vroeger voor rommel aanzag, blijkt voor de bewoners van mijn tuin een goedgevulde voorraadkast en een fijn thuis te zijn.

Inmiddels word ik zelfs een beetje onrustig van grote stukken zwarte aarde. De afgelopen weken was het erg warm. Dan zie je die donkere grond langzaam grijs worden van de droogte. Het ziet er kaal en levenloos uit. Alsof de bodem onbeschermd in de zon ligt te bakken zonder factor 50. En daar wordt niemand mooier van 😉

Maar moet het dan een rommeltje worden?

Ja, eigenlijk wel. Het betekent alleen niet dat ik álles maar laat liggen. Het pad houd ik netjes en takken knip ik in kleine stukjes voordat ik ze tussen de planten strooi. Dat oogt rustiger en ze verteren daardoor ook wat sneller.

En je hoeft natuurlijk niet alles met blad en takjes te bedekken. Planten kunnen dat werk ook prima doen. Het liefst soorten met mooie, grote bladeren die meteen een flink stuk grond uit het zicht laten verdwijnen.
Daartussen kan ik het afgevallen blad strooien zonder dat het erg opvalt. Ook bodembedekkers werken goed, vooral de groenblijvende soorten.

Wie minder werk aan de tuin wil hebben, moet dus gewoon minder opruimen en meer beplanten.

De luie tuinier is inmiddels al overtuigd en kiepert voortaan alles de tuin in, maar de meer perfectionistische tuinier zal hier nog wat moeite mee hebben. En dat begrijp ik. Onze ideeën over wat netjes en verzorgd is, zitten diep verankerd.

Maar je hoeft ook niet meteen je hele tuin om te gooien. Begin gewoon eens met een stukje zwarte aarde en plant daar een paar mooie bodembedekkers of wat varens. Kies vooral iets waar jij je prettig bij voelt.
Misschien ontdekken we dan wel dat een goed verzorgde tuin niet per se een tuin is waarin de aarde netjes zichtbaar blijft, maar juist een tuin waarin we af en toe wat minder doen.

Hoeveel bekenden kom jij tegen in jouw tuin?

De ochtend begin ik het liefst met een kop koffie onder de lindebomen. Mijn kippen scharrelen door de tuin op zoek naar insecten, terwijl mijn hond Wodan druk bezig is met de geursporen die ’s nachts zijn achtergelaten.
Soms blijft hij ineens bij een struik staan om er een plasje te doen. Zijn gesnuffel maakt me nieuwsgierig naar wat er ’s nachts allemaal door de tuin loopt als wij rustig liggen te slapen.
Wat zal er vannacht weer stilstaan bij dat struikje om zijn of haar geurspoor achter te laten?

Wat is dat voor kabaal?

Zomers beginnen mijn ochtenden meestal vroeg. Rond zes uur dienen de eerste kauwen zich aan en storten zich vol kabaal op de pindasilo’s die ik eigenlijk voor de mezen en spechten heb opgehangen.
Slim als ze zijn, hebben de kauwen al een paar keer een silo van de haak weten te krijgen, waarna de pinda’s over de grond verspreid lagen. Inmiddels heb ik de silo’s maar met een draad vastgezet.

Rond dezelfde tijd komen ook de eksters langs om te kijken of er nog wat te halen valt. Dat is er meestal wel. Kauwen en eksters lijken elkaar alleen niet erg te mogen en regelmatig ontstaat er een kleine schermutseling.
De eksters trekken daarbij meestal aan het langste eind. De kauwen vertrekken, de rust keert terug en inmiddels ben ik klaarwakker.
De rest van de dag wisselen koolmeesjes en pimpelmezen elkaar af. Normaal gaat dat redelijk gemoedelijk.
In de broedtijd verandert de sfeer en delven de pimpelmezen meestal het onderspit.
Meestal, niet altijd. Want sinds een paar weken heb ik een dappere pimpelmees in mijn tuin. Een jonkie en voor de duvel niet bang.
Waar bijna alle vogels de pindasilo mijden als ik op het terras zit, landt deze op nog geen meter afstand, kijkt me aan en begint te eten. Als ik beweeg, kijkt hij even op en eet daarna rustig verder.
[LEES_VERDER]

Mijn tweede kop koffie is nog niet op, en ineens lijkt er een volledige schoolbus met kinderen aan te komen in mijn tuin. Een grote groep mussen stort zich met veel gekwetter in de bamboe. Volgende station: het voederhuisje.
Als de mussen zijn uitgegeten en weer wegvliegen, keert de rust terug.
De Turkse tortel die alles gadeslaat vanaf de pergola denkt er het zijne van. Zijn vrouwtje, wel gewend aan wat drukte, zit inmiddels in het vogelhuisje en eet van de overgebleven zaadjes.

Als ik weer binnen aan de eettafel zit, zie ik dat ook de bonte specht er is. De laatste dagen brengt hij vaak een van zijn kinderen mee. Ook zijn vrouwtje zie ik weer wat vaker.
De eerste keer dat ik een bonte specht in mijn tuin zag, leek hij met dat zwart, wit en rood wel een exotische verschijning.
Meneer en mevrouw Specht zijn inmiddels vaste gasten in mijn tuin, maar ze blijven bijzonder.

Een tuin vol gasten

Het fijne van mijn tuin is dat ik deze deel met al deze vogels en andere dieren. Onder de vuilcontainer schuilen overdag twee padden. Hun dag begint als de avond invalt. Een egel scharrelt veilig door het gras en onder de bomen.
Hij weet precies waar het eten ligt, maar om daar te komen moet hij door het tuinhekje naar het open gedeelte van de tuin. Daar kan hij zomaar de Wodan tegenkomen.
Zodra hij het hekje nadert, strekt hij zijn pootjes, komt zijn lijfje omhoog en zet hij de pas erin. Ik moet erom lachen.
Het lijkt wel een deftige dame die haar rok iets optilt en met grote passen stiekem naar de voorraadkast loopt.

Het is eigenlijk een samenwerking. Ik heb de tuin weer aantrekkelijk gemaakt voor vogels, insecten en andere dieren. Zolang ik gastvrij ben, komen zij langs.

Mijn tuinbezoekers zijn voor mij bekenden. Ik zie ze, ik kijk naar ze uit en ik mis ze als ze er niet zijn. En eerlijk gezegd denk ik dat er meer bekenden in onze tuinen te vinden zijn dan wij denken.

Something old, something new...

Waarom zijn we eigenlijk zo dol op zwarte aarde?

Hoeveel bekenden kom jij tegen in jouw tuin?

Zelf siroop maken

Something old, something new

Waarom zijn we eigenlijk zo dol op zwarte aarde?

Hoeveel bekenden kom jij tegen in jouw tuin?